Waleria Mirecka była najstarsza z całego rodzeństwa. Urodziła się 17 XII 1900 r. w Przeworsku. Po ukończeniu szkoły powszechne w Ulanowie kontynuowała naukę w szkole wydziałowej ss. Boromeuszek w Łańcucie, a następnie w seminarium nauczcielskim w Stanisławowie, gdzie w 1920 r. zdała maturę. Od 1921 r. pracowała jako nauczycielka w szkołach powszechnych w Łętowni k. Leżajska, Borkach k. Ulanowa, Zarzeczu k. Niska i Ulanowie. We wrześniu 1933 r. została kierowniczką szkoły w Racławicach k. Niska, gdzie od kilkunastu lat mieszkali jej rodzice. Pracowała w niej do przejścia na emeryturę w 1970 r.

Była wielką społeczniczką (ta cecha wyróżniała zresztą wszystkich Mireckich). W 1934 r. w Racławicach założyła Koło Gospodyń Wiejskich, a kilka lat później, gdy w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego rozpoczęto budowę Stalowej Woli, udało się jej zdobyć zamówienie na szycie ubrań ochronnych dla pracowników Zakładów Południowych (huty). Dzięki temu pracę znalazło ok. 40 kobiet z okolicznych wsi.

W czasie okupacji niemieckiej dom rodzinny Mireckich w Racławicach, którym opiekowała się Waleria, był ważnym punktem kontaktowym dla działaczy podziemia narodowego. "Często w Racławicach bywali przedstawiciele Komendy Głównej NOW, jak również przedstawiciele Zarządu Głównego Stronnictwa Narodowego - wspominał Kazimierz Mirecki. - Bodajże pierwszym naszym gościem był Jan Barański, potem Ryszard Szczęsny, Jan Kornas, Stefan Klimecki, Andrzej Mikułowski, Leon Dziubecki, Władysław Pacholczyk, Zenon Komender, Tadeusz Kaszubski i wielu innych [...] Bywały też u nas kurierki i łączniczki: Anita Matyjanka. Alina Zadzierska-Glińska, Genula [Eugenia] Jeszke [...]"[1]. Waleria przyjmowała tych wysłanników i kurierów, kolportowała "Walkę" i inne podziemne wydawnictwa SN i NOW. Należała do NOWK. Przede wszystkim jednak zaangażowała się w tajne nauczanie, prowadząc tajne komplety w zakresie szkoły powszechnej. Była dwukrotnie aresztowana przez Niemców. Pierwszy raz w już listopadzie 1939 r. Więziono ją na Zamku w Rzeszowie. Drugi raz 18 IX 1940 r. W tym dniu doszło do największej fali aresztowań w Okręgu Rzeszowskim NOW. Gestapo rozbiło wówczas siatkę kolportażu "Walki". W domu Mireckich w Racławicach gestapowcy nie zastawszy poszukiwanego Kazimierza - komendanta okręgu NOW i jednocześnie prezesa zarządu okręgowego SN - aresztowali Walerię. Została zwolniona po kilku miesiącach.

Jakkolwiek po 1944 r. nie angażowała się bliżej w działalność konspiracyjnego SN, to z uwagi na rodzeństwo, z którym utrzymywała bliskie kontakty, była przez lata inwigilowana przez UB i SB. Od lipca 1955 r. do czerwca 1963 r. była figurantką sprawy ewidencyjno-obserwacyjnej prowadzonej najpierw przez Powiatową Delegaturę ds. Bezpieczeństwa Publicznego, a później przez Referat ds. Bezpieczeństwa KP MO w Nisku (latem 1962 r. bezpieka próbowała nawet założyć w jej domu podsłuch)[2]. Obiektem zainteresowania ze strony SB stała się ponownie na początku lat 70. Od lutego 1972 do listopada 1974 r. była rozpracowywana w ramach kwestionariusza ewidencyjnego. Bezpiekę w dalszym ciągu niepokoiło utrzymywanie przez nią "podejrzanych kontaktów korespondencyjnych" z rodzeństwem w USA i Kanadzie oraz to, że "prawie w każdym roku w miesiącach letnich ktoś z członków rodziny zamieszkałej w USA przyjeżdża do niej w odwiedziny do Racławic". Inwigilacji zaniechano, gdy SB - poprzez agenturę - ustaliła, że "charakter tych kontaktów jest wybitnie rodzinny". Wpływ na to miał również fakt, że w październiku 1974 r. Waleria Mirecka za długoletnią pracę w szkolnictwie została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[3]. W 1977 r. nakręcono o niej film dokumentalny "Czy znacie Walerię M.?" Zmarła w Racławicach 29 XII 1978 roku[4].

Źródło: Krzysztof Kaczmarski, IPN Rzeszów, Biuletyn IPN, nr 8-9 (79-80), sierpień-wrzesień 2007