Polska Idea Narodowa powstała w okresie braku suwerenności państwowej i rozczłonkowaniu państwa polskiego pomiędzy trzech zaborców.
Powodowało to sprzeczne reakcje wśród społeczeństwa, którego część dążyła do wzniecania przy każdej z możliwych sytuacji powstań, a część - pogodzona z utratą niepodległości - uległa tendencją lojalistycznym.
Dopiero powstanie polskiego ruchu narodowego pod koniec XIX wieku (1887 r. Liga Polska, 1893 r. Liga Narodowa) stworzyło koncepcje będącą jednoczesnym odrzuceniem idei powstańczej, jak i tendencji ugodowych. Zastąpił on ślepy, uczuciowy patriotyzm nowoczesną, opartą na rozumie Ideą Narodową.
Pierwszym manifestem politycznym obozu narodowego była broszurka "Nasz patriotyzm". Jej główne tezy to prymat interesu narodowego oraz potrzeba jego pierwszeństwa ponad interes dzielnicowy, klasowy, indywidualny i każdy inny. Te same tezy zostały potwierdzone w "Myślach nowoczesnego Polaka", które zostały uznane za katechizm polskiej myśli narodowej.
Naród
Częstym zarzutem w stosunku do polskich narodowców jest oskarżenie o rzekomo przepełnioną nienawiścią postawą w stosunku do osób nie należących do narodu polskiego. Zarzuty te są podyktowane albo niechęcią do narodu polskiego i obozu narodowego, który jest ucieleśnieniem interesów narodu polskiego lub też wynikają z błędnej interpretacji zasady prymatu interesu narodowego.
Ludzie ci świadomie lub nieświadomie zapominają o tym, że uznanie dobra własnego narodu za wartość najwyższą nie jest równoważne z nienawiścią w stosunku do innych nacji. Najlepszym przykładem tego jest sylwetka Jana Mosdorfa.
Był to założyciel najbardziej radykalnej w tym względzie organizacji polskiego ruchu narodowego - Obozu Narodowo-Radykalnego, który został skazany na śmierć za pomoc udzielaną Żydom.
Stosunek polskiego obozu narodowego do własnego narodu i obcych narodów to uczucia, jakimi darzy każdy porządny człowiek swoją rodzinę i osoby nie należące do jego rodziny.
Polska idea narodowa sprzeciwia się liberalnym koncepcją społeczeństwa, uznającego społeczeństwo za zbiór wyizolowanych, niepowiązanych ze sobą jednostek. Nie zgadza się z koncepcjami liberałów, iż wolność człowieka jest nieograniczona, a jednostka żyjąca w społeczeństwie nie posiada żadnych obowiązków.
Ustrój
Ruch narodowy zawsze sprzeciwiał się wszelkim totalitarnym ustrojom na czele z nazizmem, faszyzmem i komunizmem oraz jakimkolwiek innym odmianom socjalizmu. Totalitarne reżimy, które przedarły się do Polski zawsze jako jeden z głównych celów stawiały sobie zniszczenie polskiego ruchu narodowego.
Ustrojem, który od początku popierał obóz narodowy jest demokracja, a dokładniej demokracja narodowa, czyli taka, w której najważniejszy jest interes narodu polskiego, a nie mniejszości narodowych. W polityce zagranicznej zaś jest to dbałość o polską rację stanu, która powinna zastąpić wieczną służalczość w stosunku do innych państw.
Gospodarka
W kwestiach gospodarczych polski ruch narodowy nie był nigdy jednomyślny, a dochodzenie do wspólnego stanowiska zawsze wymagało kompromisu wielu stron.
Studiując dzieła większości, zwłaszcza starszych ekonomistów polskiego obozu narodowego można wysunąć jednak wiele wspólnych poglądów. Należą do nich obrona wolnego rynku, niskich podatków, własności prywatnej (ale polskiej) oraz sprzeciw wobec interwencjonizmu państwa.
Należy jednak zaznaczyć, że ruch narodowy dostrzega sytuacje, w których odejście od tych ogólnych tez jest uzasadnione, a należą do nich głównie kwestie dotyczące polityki zagranicznej i pronacjonalistycznej.